Alpet Shqiptare në Shqipëri.-nga pikpamja gjeografike ato zëjnë hpësirën veriore të Shqipërisë me një sipërfaqe të përgjithshme prej 2114 km2, duke u shtrirrë nga lugina e Drinit në jug deri në ekstremin e Vemoshit në veri me një gjatësi 63 km dhe me një shtririje nga perëndimi në lindje për 48 km.[1]
Në Alpe mbizotrojnë majat e mprehëta e të larta. Vargjet malore, që dalin në formë rrezesh nga blloku i Jezercës vijnë shkallë shkallë duke u ngritur nga 1500 në 2600 m në qendër. Nga ana tjetër luginat janë të thella, duke formuar kontrast të jashëtzakonshëm me kreshtat e maleve, pamja e përgjithshme e Alpeve është ajo e një kupolle gjigante, në qendër të së cilës ngriten katër maja të lara ( e Jezercës, Poplukës, Pecakeqit dhe Alisë.
Në këtë masiv malor, lartësitë mbi 1000 m zënë afëqërsisht 2/3 e sipërfaqes së përgjithshme. Në pikpamjë gjeografike Alpet në Shqipëri ndahen në Alpet Perëndimore dhe në Alpet Lindore. Si kufi mdis këtyre dy zonave shërben lumi i Shalës.
Relievi i Alpeve Shqiptare në pjesën më të madhe përbëhet prej shkëmbinjëve gëlqerorë. Është kjo arsyeja që kreshtata malore janë të thepisura dhe të ashpra, me plot gropëza të formuara nga akullnajat, si dhe me tunele, guva e shpella me bukuri të veçantë. Mandej vijnë shkëmbinjët e quajtur flishe , të cilët janë të parezistueshëm nga ujrat. Pozicioni verior i Alpeve, lartësia e madhe ndikon drejtëpërdrejt edhe në formimin e klimës.
Klima në Alpe dallon dukshëm nga zonat tjera të Shqipërisë. Përgjithsisht ajo është malore dhe vetëm në një brez të ngushtë në shpatet perëndimore është nën ndikimin e klimës medhetare kodrinore. Reshjet mesatare lëvizin midis 1800 mm në Tropojë deri 3100 mm në Bogë.[2]
Alpet janë të pasura me ujëra, me prurje të luhatshme të ujit gjat viti. Në pranverë dhe verë, kur shkrihet bora, lumenjtë sjellin shumë ujë, në dimër më pak. Rrjedha e shpejt e lumenjëve dhe me shum ujë ka ndukuar në potencialin e madh hidroenergjetik. Valbona është lumi më i madh i Alpeve Shqiptare.
Bimësia, varësisht nga lartësia , fillon nga shkurret mesdhetare, kalonnë pyje të dushqeve dhe të ahut, më larty me pyje halore, kurse në pjesët më të larta janë të mbuluara me kullota alpine dhe zonë e zhveshur shkëmbore. Alpet dallohen edhe me faunë të pasur dhe të llojllojshme. Në Alpet Shqiptare jetojnë rreth 50 000 banorë,[3] por janë rrallë të banuara. Vendbanimet i hasim kryesisht në pjesët e zgjeruara të luginave, siç janë: Tropoja, Valbona, Dragobia, Rragami, Thethi, Vërmoshi etj.
Pylltaria është degë e rëndësishme, mirëpo kohëve të fundit po bëhen atraktyive për zhvillimin e turizmit me klimë të shëndoshë, me natyrë të ruajtur dhe të pastër, me shtigje të mira për skijim, jo vetëm të turizmit dimrorë, por edhe atij veror. Qendrat kryesore janë: në Theth, në Rrazëm, në Valbnë etj. Zerion.net
Ismet Azizi
Keine Kommentare:
Kommentar veröffentlichen